در این چند روز
جهان
با نصفِ جهان
گریست.
صورت ات را می بینم
صورت ام می سوزد
و می دوزد اندوه ترا
بر چشمان من:
زنی با چشمان غزالی و درشت
لحظاتی دیگر
چهره اش پاییزِ پَرپَر است
در کار، دست مردَکی گَر است
یک بچه ی الاغ،
یک کره خر است
نه نه، الاغ جان مرا ببخش
یک بچه انتر است
انتر عزیز
تو نیز مرا ببخش
مَردَک بی سر است!

سلام دوستان

حال که واژه ی «دروغ» را شکافتم، خوب است که مطلبی نیز در باب این مقوله نوشته شود؛ زیرا این یک موضوع همه انسانی یعنی جهانی است و می ارزد که در باره اش روشنگری بیشتری صورت پذیرد.

دروغگو کیست و چه می خواهد؟

 
دروغگو آن کس است که کژی پیشه کرده و تیرگی به اندیشه، پس فکر می کند توان این دارد که وجدان بشری را در خود بکشد! در حالی که او چنین توانی ندارد، زیرا همه ی انسان ها دارای وجدان هستند و فقط گاه وجدان خفته، انسان غافل شده را گول می زند؛ در حالی که تاریخ عکس آن را همیشه به اثبات رسانده. این قانونمندی، حتی شامل مردگان نیز می شود. یعنی اگر او در زمان زنده بودن با بیداری وجدان به خود نیاید، حتی اگر دروغگویی "بزرگ" و "موفق" بوده و در سایه ی سیاه دروغ به نان و نوایی رسیده نیز از خدنگ بانوی عدالت در تاریخ توان گریختن ندارد. زیرا یا تا زمانی که زنده است وجدان اش بیدار شده و همه روزِ او را شب می سازد؛ و یا دیرتر وقتی همه چیز روشن می گردد، نام چنان موجودی با ننگ و نفرین جهانیان همراه می شود.

دروغگویان را به دسته های مختلف می توان تقسیم کرد که عوامل مختلفی می تواند باعث دروغگویی شان شود. مثل دستوربگیری، منافع شخصی، بیماری حسادت، خشم و کینه ورزی و ... من در این نوشته دروغگویان را به سه دسته ی اصلی تقسیم می کنم.

1 - دروغ گویی برای منافع شخصی*

2 - دروغ گویی برای ارضای درون بیمار که گاه چنان است که حتی به نزدیک ترین یاران و دوستان خود می تواند با خشم تمام حسودی و کینه ورزی و خیانت کند، چه رسد به دیگران.**

3 - دروغگو دارای هدف است تا با گفتن دروغ آن را به کرسی زمانه بنشانَد برای گول زدن مردم ساده؛ به چه قیمتی، دیگر مهم نیست؛ زیرا برای رسیدن به آنچه در نظر دارد، جوالدوزی را که به دیگری می زند، دیگر چشم خرد او را نیز کور کرده؛ زیرا، می زند به این سو و آنسو و بر  خود نیز.***

*دروغگویی برای منافع شخصی برای بسیارانی مشخص است و حتی احتیاجی به آوردن مثال نیست. دروغ به زندگی این دسته از مردم چنان آغشته می گردد که دیگر بخشی از زندگی شان می شود. مغازه داری را می شناختم از این دست؛ روزی به مغازه اش رفتم و قیمت یک جنسی را پرسیدم، قبل از اینکه قیمت را بگوید گفت به خدا قسم ... با خنده حرفش را قطع کردم و گفتم: «من که نگفته ام گران می فروشی، فقط قیمت را پرسیدم!» که سرخ شد و خندید، هنوز صورت سرخ خنده دار اش را به یاد دارم.*

* صورت خنده دار - صورت دارای خنده، صورتی که بر آن خنده نشسته سرخ و دیدنی.

**ولی آنجا که دروغگویی برای ارضای درون حسود و بیمار است، مسئله خیلی پیچیده تر از اینهاست. و مبارزه با آن گاه هم دارو درمانی لازم دارد و هم سخن درمانی و مکان درمانی. به همین خاطر وقتی من می بینم کسی که مشکل درونی دارد و دچار خشم و حسادت و حقارت است، قبل از اینکه از نابکاری و دروغ او برنجم، دلم برایش می سوزد، زیرا هرچه باشد او انسان است1 و انسان دارای کرامت ویژه ای می باشد و حق نیست که اسیر پلیدی های درون گشته هرچه خواست بگوید و یا بدتر از آن، بنویسد. چنان انسانی سخت گرفتار درون آزار دیده ی خود در زمان خرد سالی است. او زخمی کودکی و نوجوانی خود می باشد که با دشنه های بزرگ سالی آن زخم ها هرچه بیشتر مزمن و دردناکتر شده. همه ی ما از کوره ی رنج زندگی کماکان گذشته ایم و خاطرات حنظلی در خودآگاه و ناخودآگاه ما نشسته سگی می کند گرگانه، بسیار درنده؛ اما همه ی انسان ها توان اینکه برای خود رنج دیروز را توضیح دهند را ندارند؛ یعنی واقع بین نیستند. پس بجای پناه بردن به منطق انسانی، چنان اسیر دیروز خود می شوند که آن دیروز سیاه و یا لکه دار، تمامی امروزشان را به راحتی می بلعد. و جالب است بدانیم که اغلبِ از این دست آدم ها همیشه مدعی اند و دارای حق مطلق! بسیار آسان قضاوت می کنند و براحتی یورش می برند!

در حالی که این کار نوعی فرافکنی ست؛ فرار به جلو را می مانَد.

آیا آنها می دانند که ناحق اند و دروغ می گویند؟

می دانند و نمی دانند. می دانند زیرا حسادت و حقارتِ وجود خود را نسبتن می شناسند؛ نمی دانند زیرا بخش عمده ای از تصمیمات ما به وسیله ی عقل و منطق خردگرا گرفته نمی شود؛ بلکه سگ کودکی - کودک درون - که متأسفانه اندوهبار ترین و خشمناک ترین خاطرات را ثبت کرده، بی خبر با تلنگری از اعماق به سطح می آید و گاه حتی فاجعه می آفریند. حتمن در گزارشاتی که در باب تبهکاران نوشته می شود به این نکته برخورده اید که شخص بزهکار با قَسَم و گریه می گوید: «من قصد آدم کشی نداشتم، نمی دانم چه شد و آن لحظه بر من چه گذشت.» البته و سد البته او می تواند شارلاتان باشد و فیلم بازی کند؛ ولی موارد بسیاری نیز وجود دارد که او راست می گوید، زیرا خشمی را که سگِ نشسته در ناخود آگاه با تلنگری بیرونی ایجاد می نماید و از اعماق به سطح می آوَرَد، و ما بی خبر از نقش تشدید کننده ی آن خاطره و یا خاطرات، برده وار عمل می کنیم، بسیار شدید است. یعنی اگر خشم معمولی در یک انسانی در لحظه ی عصبانیت یک باشد، خشم انسان زخمی و دارای سگ درنده ی درون بسیار بار بیشتر، دَه است. این است که برای چنین کسانی باید دل سوزاند. البته این دلسوزی بدان مفهوم نیست که آنها را نباید مجازات کرد و باید به حال خود رهایشان ساخت تا هر کار که خواستند بکنند؛ بلکه این دلسوزی برای آن است که انسانی توانسته به حضیضِ وجود تا آن حد سقوط کند که در روز روشن برای ارضای درون بیمار هرچه خواست می گوید و می نویسد! پس اگر در توان ما باشد، وظیفه داریم که به او کمک کنیم تا به انسانیت بر گردد و عظمت کرامت انسانی را آنطور که باید دریابد ژَرف. و این می تواند از احترام - احترام راستکی - به دیگران و خود آغاز شود.

*** ولی در حالت سوم انسان دروغگو دارای ارباب، برنامه و همکاران خود می باشد؛ یعنی دروغ فقط از روی بیماری گره مندی(عقده)، خشم و حسادت و یا برای منافع شخصی نیست، بلکه همراه توطئه است که با خرج پول های هنگفت و سازماندهی صورت می پذیرد؛ و بسیار گاه در خونسردی کامل ساخته و پرداخته می شود؛ و چون فعلن "موفق" شده روی وجدان خود پا بگذارد، و دیوار ارباب - تکیه گاه - را نیز پشت سر دارد، به "زرنگ بازی" خود دلداده می شود؛ بی آنکه بداند کار جهان قانونمند است، و افشاگر هر ناجوانِ پست. این سخن من بیان یک احساس شاعرانه نیست، شما به تمامی متجاوزین، زورگویان و دروغگویان جهان بنگرید و ببینید کدامشان حتی بعد از مرگ توانسته از دست عدالت تاریخ بگریزد. باری، این دسته از دروغگویان گذشته از ویژگی های شخصی و تمایل برای انجام نابکاری ها، اغلب ارباب دارند، مواجب بگیر، ضد انسان، خود فروش و وطن فروشند. چنانکه بارها در خارج از میهن کتبن اعلام کرده ام، باز تکرار می کنم: آماده ام در یک جلسه ی عمومی و یا دادگاه عمومی که ورود همگان در آن آزاد باشد، این نابکاران و وطن فروشان که ماسکی به ظاهر آزادی خواهانه دارند ولی در اصل دشمنان قسم خورده ی آزادی و عدالت اند را با فاکت های استوار افشا نمایم، «تا سیه روی شود هرکه در او غش باشد»؛ بَر و بوم و سر و جان اش همه آتش باشد! این افراد دروغگوی مواجب بگیرِ وطن فروشِ دارای ارباب، اغلب برای پخش دروغ و عادی جلوه دادن آن از دروغگویانِ دیگری کمک می گیرند. از انشا نویسی در مورد موضوعی جدی که باید برایش فاکت های محکم آورد بیزارم؛ چنانکه بار ها در خارج از کشور اعلام کرده ام، اینک باز تکرار می کنم: در همین شهر کلن آلمان جلسه ای عمومی بگذارند تا خاشاکِ وطن فروشان و لمپنیزم را از مروارید انسان دوستان و میهن دوستان براستی آزادی خواه و عدالتخواه الک زنان جدا سازم - داسنان «ریگ ها و الماس ها».

اینجا سخن از فاکت های استوار در میان است، یعنی محل چانه زدن و تهمت زدن نیست؛ پس «این گوی و این میدان.»

و جالب است این نکته را نیز بدانیم که تمامی ویژگی های دروغگویان بیشرم با ویژگی تکفیری ها همخوانی کامل دارد. یعنی دروغگوی شانتاژچی، دقیق از شیوه های تکفیری برای بستن دهان انسان های شریف و از جمله میهن دوستان استفاده می کند و بیشرمانه ترین دروغ ها را می بافد و با کمک مواجب بگیران ضد میهنی دیگر - همکاران - پخش می نماید. و این همسویی دروغگو و تکفیری عجیب نیست، زیرا دلایل علمی دارد که خود مقوله ای دیگر است و نوشتن مقاله ای دیگر را می طلبد.

زیرنویس 1 - من وقتی از انسان و انسانیت سخن می گویم، به انسانی که در هزاره های دور، وحشی و بی قانون زندگی می کرد نظر ندارم؛ گرچه در همان دوران نیز گاه افراد بزرگ و تاریخ سازی زندگی می کردند، ولی این بزرگی در جامعه ی بشری عمومیت نداشت، و به همین خاطر بسیار راحت انسان ها همدیگر را می دریدند. فاشیسمِ کهن که هنوز اثراتش را می بینیم، حاصل آن دوران هاست. پس من به انسان دوران ما که بعد از جنگ جهانی اول جامعه اش شکل گرفته و قوانین و آداب جدیدی را پذیرفته نظر دارم. انسان همین دوره است که بسیاری از مسایل جهان را به چالش کشید و روی اجرای قانون - گرچه همچنان گاه و بسیار گاه نقض می شود - پافشاری کرد و می کند. این انسان نه فقط دیگر انسانی که در هَزاره های دور می زیست نیست، بلکه جامعه اش حتی با او که در قبل از جنگ جهانی اول می زیسته، فرق اساسی دارد. این انسان به آزادی و عدالت توجه ویژه دارد؛ و هم قانون پذیر است. و بعد از ایجاد جامعه ی همین انسان است که بسیاری از وحشی گری ها رسمن ممنوع اعلام می گردد؛ مثل جنایتِ آدم کشی در دوئِل که در اروپای شرق و غرب جان هزاران هزار را گرفت.
به همین خاطر من با اصطلاح «انسان دو قرن ما»، او را جدا می سازم. طبیعی است که عوامل گوناگونی در ایجاد چنین جامعه ی نوینی نقش داشتند که به نظر من انقلاب اکتبر 1917 روسیه نقش اصلی را در این تحول جهانی بازی کرد؛ زیرا انقلاب اکتبر نه فقط جامعه ی روسیه بلکه کل جهان را لرزاند و به جنب و جوش انداخت. ایجاد احزاب سوسیال دمکرات در سطحی بسیار وسیع در غرب، و ایجاد جامعه هایی مانند کشور های سکاندیناوی و ... حاصل آن زمین لرزه ی تاریخی اند. و در این باب فراوان می توان نوشت که در این اندک و بیش نگنجد.*

زیر نویس 2 - نوشتم: «در همین شهر کلن آلمان جلسه ای عمومی بگذارند و ...»؛ باید اضافه کنم که برای من فرقی ندارد که مکان جلسه کجا باشد، آماده ام در هرجای جهان از جمله در داخل میهن خود در چنان جلسه ای تاریخی شرکت جویم. علت انتخاب شهر کلن بخاطر این بود که من یکی از فقیرترین ایرانیان خارج از کشورم چنان، که حتی امکان مسافرت به شهر های دور دست همین کشور را نیز ندارم. بماند که چرا با دنیایی از انرژی مثبت، امید و شور و شعر و عشق به انسان و طبیعت و زندگی چنین فقر زده ام، که داستان دیگری دارد؛ و این در حالی است که  بطور رسمی به این کشور دعوت شده ام.

و همینجا از همه ی اندیشمندانِ دلسوز ایران زمین در داخل و خارج که توان تشکیل چنین جلسه ای را دارند خواهشمندم برای ایجاد آن تلاش نمایند تا همه بدانند که چرا بعضی اراذل قلم آلوده هر از گاهی برای بیشتر چرب کردن لقمه ی خود به من که در درون آتش زمانه به جایی رسیده ام که اگر حتی یک میلیارد بدهند مورچه ای را نمی کشم، حمله ور می شوند. من آماده ام، آماده ام چو ابراهیم به روز آتش، «تا سیه روی شود هرکه در او غش باشد!»

* اینها را من نباید توضیح دهم؛ ولی چون بعضی از دوستان برداشت خود را از جملات دیگران دارند که گاه نادرست است، مجبور به این نوع توضیحات می گردم. سخن گفتن از احزاب سوسیال دمکرات و یا جامعه ی سکاندیناوی(اسکاندیناوی) دلیل بر این نیست که آن ها هدفِ نهایی قلمزنِ این سطور اند؛ بلکه فاکت هایی تاریخی اند که در ارتباط با عواملی دیگر ایجاد گشته اند. چنانکه سیستمِ جوامع سکاندیناوی یک بدل است، که خوشبختانه بدلِ نسبتن خوبی از آب در آمده. یعنی اگر در 1917 جهان نمی لرزید، بی هیچ تردیدی ما اینک جامعه ی اسکاندیناوی امروز را نداشتیم.

بخش اول گفتگوی اختصاصی نفتنا با امیرعباس سلطانی:

به گردن کلفت های باند بابک زنجانی رسیده ایم/ مرتب تهدید می شویم

پیامک های آنها همچنان در گوشی من موجود است. بسیار مصر بودند که مسائل را بدون رسیدگی قضایی حل کنند. پیشنهاد مالی هم مطرح می شد اما نه به صراحت. به هرحال به دنبال این بودند که این قضیه حل و فصل شود و پیشنهاد های مختلفی می دادند.

• اگر زود نجنیبم و وضعیت را تغییر ندهیم انسان با فروپاشی اکولوژی سیاره‌ی زمین روبه‌رو می‌شود. نه‌تنها بحران محیط زیست روز به روز شدیدتر می‌شود و فرصت جلوگیری از پیشرفت آن کم‌تر، بلکه بیش‌تر استراتژی‌ها و راه‌حل‌ها هم متناسب با اهداف قدرتمندان ساخته می‌شوند و این راه‌حل‌ها که با نادیده‌گرفتن بخش بزرگی از واقعیات ارائه می‌شوند پیامدی جز شکست در پی ندارند ...

همین دیروز خواندم که مرغان آوازخوان کشور آلمان دارند ناپدید می‌شوند. در این نوشته پرسیده بود می‌دانید چرا؟و پاسخ داده بود که نابودی جنگل‌ها، باغ‌ها و کشاورزی روشمند و روزافزون مکان‌های طبیعی لانه‌سازی، تخم‌گذاری و پرورش پرندگان را از میان می‌برد: درختان بی‌بروبار و برگهای پژمرده بر بستر باغ‌ها، زمین‌های کشت‌نشده، و بوته‌زارها به جای جنگل‌ها جای مناسبی برای تولید مثل و پرورش پرندگان نیستند. این خبر برایم چنان دردناک بود که گریه‌ام گرفت، نه به خاطر آوازی که این موجودات کوچک بی‌دفاع برای آدم‌ها می‌خوانند، بلکه به خاطر نابودی بی‌صدا و غم‌انگیزشان.
این پاراگراف را نزدیک به یک سده پیش، رزا لوگزامبورگ در نامه‌ای به دوستش سونیا لیب‌کنشت نوشته است. امروز محیط زیست با شتابی تصورناپذیر به پرتگاه نزدیک می‌شود. دانشمندان ۲ درجه افزایش دمای زمین را نقطه یا خط هشدار در محیط زیست می‌نامند و معتقدند که در این نقطه چنان تغییرات برگشت‌ناپذیری در محیط زیست ایجاد می‌شود که دیگر انسان نمی‌تواند مهارش کند. افزایش دو درجه برای آب کردن بخش بزرگی از یخ‌های دنیا کافی‌ست و همین باعث شتاب بیش‌تر در آب‌شدن یخ‌های باقی‌مانده می‌شود و جهان را به سوی جهانی بی‌یخ می‌کشاند. بدین ترتیب سطح آب دریاها بالا می‌آید و زندگی انسان‌ها و دیگر موجودات ساکن بیش‌تر جزایر و نواحی ساحلی به خطر می‌افتد. از این‌ها گذشته حوادث طبیعی سهمگین مثل خشکسالی، توفان‌های شدید و سیل‌های خانمان‌برانداز بیش از پیش رخ می‌دهد. گزارش‌های محیط زیست‌شناسان نشان می‌دهد که افزایش چند درجه حرارت سبب نابودی بیش از ۵۰ درصد از گونه‌های زیستی (حیوانات و گیاهان) می‌شود و فرآورده‌های غذایی جهان آسیب می‌بینند. برای نمونه سازمان منابع طبیعی در سال ۲۰۱۱ گزارش داد که ۲ درجه‌ی سانتیگراد افزایش دما سبب کاهش ۲۵ درصد فرآورده‌ی ذرت آمریکا (که ۴۰ درصد از ذرت جهان را دربرمی‌گیرد) می‌شود.۲
آسیب‌هایی که موج گرما در ماه‌های گرم سال می‌تواند به انسان وارد کند عبارتند از:
۱. گرمای شدید باعث تعریق زیاد می‌شود و تعریق زیاد آسیب‌های جدی به افراد آسیب‌پذیر جامعه مثل کودکان، سالمندان و افراد خانواده‌های تهیدست می‌رساند و حتا می‌تواند سبب مرگ آن‌ها شود.
۲. در مناطق حاره‌ای سرعت باد و باران را به شدت افزایش می‌دهد و باز سبب مرگ‌ومیر افراد آسیب‌پذیر این جوامع می‌شود.
۳. سبب پایین آمدن کیفیت هوای تنفسی می‌شود.
۴. بالارفتن دمای هوای زمین باعث می‌شود که میزان ازونِ نزدیک به زمین بالا برود. وقتی مواد آلوده‌کننده‌ی هوا مثل دی‌اکسید کربن، اکسید نیتروژن و ترکیب‌های شیمیایی فرار زیر نور خورشید کنار هم قرار می‌گیرند ازون تولید می‌کنند. ازون در فاصله‌ی ۶ تا ۳۰ مایل از زمین موجودات زنده را از آسیب ناشی از اشعه‌ی ماورای بنفش خورشید حفظ می‌کند اما اگر این گاز به زمین نزدیک شود مه‌دود ایجاد می‌کند و برای سلامتی انسان و دیگر موجودات زنده خطرناک است. ازون نزدیک سطح زمین به بافت ریه، کار ریه و راه‌های هوایی آسیب می‌رساند؛ می‌تواند سبب تنگی نفس، عفونت‌های مجاری تنفسی، آسم و بیماری‌های تنفسی دیگر شود، به‌ویژه در کودکان، سالمندان، کارگران خیابانی و آن‌هایی که بیماری‌های زمینه‌ای تنفسی مزمن دارند. برخی از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که ازون در هوا می‌تواند مرگ زودرس بیاورد.۳
هوای گرم و راکد سبب افزایش تولید ازون می‌شود، از این روی، گرمایش زمین میزان تولید ازون را بالا می‌برد و در شهرهایی با هوای آلوده مثل تهران شمار روزهایی که کیفیت هوا بسیار بد است و تنفس این هوا سبب ایجاد بیماری‌های تنفسی شده یا آن‌ها را تشدید می‌کند افزایش می‌یابد.۴
آسیب‌هایی که گرمایش زمین می‌تواند به محیط زیست وارد کند عبارتند از:
متاسفانه گرمایش زمین و تغییرات آب‌وهوا که پیامد فعالیت‌های انسان و تولید گازهای گلخانه‌ای‌ست آهسته و با روندی خطی رخ نمی‌دهد. به گفته‌ی جیمز هانسن، دانشمند محیط زیست و مدیر بخش مطالعات فضا در انستیتو گدار ناسا، «خط هشدار را بازخوردهای تقویت‌کننده سبب می‌شوند.» بازخوردهای تقویت‌کننده عبارتند از: ۱. آب ‌شدن سریع یخ‌های اقیانوس‌ها. یخ‌ها پرتوهای خورشید را بازمی‌تابانند و از شدت گرمای زمین کم می‌کنند. اما وقتی یخ‌ها آب می‌شوند، آب‌ها که رنگی تیره دارند گرما و انرژی خورشید را جذب می‌کنند و سبب هرچه بیش‌تر گرم شدن زمین می‌شوند؛ ۲. با آب شدن توندراهای یخ‌زده در نواحی شمالی، گاز متان آزادشده (که از دی‌اکسیدکربن هم پتانسیلی به مراتب بیش‌تر در بالابردن میزان گازهای گلخانه‌ای دارد) زیر سطح به دام می‌افتد و به گرم شدن زمین شتابی دوچندان می‌دهد؛ ۳. از دهه‌ی ۱۹۸۰ و به‌ویژه از سال ۲۰۰۰ اقیانوس‌ها از پی جذب کربن اسیدی شده‌اند و هرچه اقیانوس‌ها اسیدی‌تر باشند توان جذب کربن‌شان کاهش می‌یابد و کربن‌ها در هوای آزاد بالای اقیانوس‌ها و اتمسفر جمع می‌شوند و زمین را گرم‌تر می‌کنند؛ ۴. با تغییر دمای زمین و تغییر مناطق گوناگون آب‌وهوایی زمین مثل منطقه‌ی معتدله گونه‌های زیستی گوناگون نابود می‌شوند. نابودی این گونه‌ها اکوسیستم‌های وابسته به این گونه‌های زیستی را از بین می‌برد و نابودی این اکوسیستم‌ها به نابودی گونه‌های زیستی بیش‌تر می‌انجامد.
کوتاه‌سخن امروزه از نظر علمی بر همه ثابت شده که اگر زود نجنیبم و وضعیت را تغییر ندهیم انسان با فروپاشی اکولوژی سیاره‌ی زمین روبه‌رو می‌شود. نه‌تنها بحران محیط زیست روز به روز شدیدتر می‌شود و فرصت جلوگیری از پیشرفت آن کم‌تر، بلکه بیش‌تر استراتژی‌ها و راه‌حل‌ها هم متناسب با اهداف قدرتمندان ساخته می‌شوند و این راه‌حل‌ها که بنا به آگاهی محدود خودشان و نادیده‌گرفتن بخش بزرگی از واقعیات ارائه می‌شوند پیامدی جز شکست در پی ندارند.
ریشه‌ی بحران محیط زیست در تولید و شیوه‌ی تولید سرمایه‌داری نهفته و رفع این بحران به انقلاب در این شیوه و انقلاب اجتماعی نیاز دارد.
واقعیت این است که کلمه‌ی بحران برای محیط زیست به دلیل نوع جاانداختن آن برای اقتصاد گمراه‌کننده است. در اقتصاد این واژه را همواره در کنار واژه‌ی «دوره‌ای» استفاده می‌کنند و گرچه در هر دوره میلیون‌ها یا حتا بیلیون‌ها نفر از این بحران‌های اقتصادی رنج می‌برند همواره آن را به چرخه‌ی اقتصادی ربط می‌دهند نه به عوامل ریشه‌ای نهفته در نظام سرمایه‌داری و آن را گذرا می‌دانند. بر همین اساس واژه‌ی بحران برای محیط زیست می‌تواند گمراه‌کننده باشد زیرا به‌رغم معنی جاافتاده از «بحران» تغییرات ناشی از گرمایش زمین آسیب‌هایی به انسان و دیگر موجودات زنده وارده می‌کند که برگشت‌ناپذیرند همان‌طور که آسیب‌های وارده از بحران‌های اقتصادی برگشت‌ناپذیرند، و همان‌طور که بحران اقتصادی کنونی بخشی از کسادی اقتصادی درازمدت و برنامه‌ریزی‌های دیرینه‌ی نظام سرمایه‌داری‌ست، بحران محیط زیست هم پیامد همین برنامه‌ریزی دیرینه‌ی نظام سرمایه‌داری‌ست. به گفته‌ی نومی کلاین در آخرین اثرش به نام This Changes Everything «در جاده‌ی نابودی محیط زیست نقش نظام سرمایه‌داری بیش از دی‌اکسید کربن است.»
در مسیر نابودی محیط زیست نقش تولیدات بی‌رویه‌ی صنعتی، تولید سلاح‌های ویرانگر جنگی، زایده‌های هسته‌ای، بمب‌های شیمیایی و اتمی و نابودی جنگل‌ها نقشی بسیار موثر است و صاحبان این‌گونه صنایع باید به تاثیر ویرانگر تولیدات‌شان بیاندیشند، اما نمی‌توان نقش هر فرد را هم در پیشگیری از گرمایش زمین نادیده گرفت. هر فرد می‌تواند فقط با انجام کارهای کوچکی چون بازسازی دقیق آشغال‌ها، تغذیه‌ی درست، استفاده هرچه کم‌تر از پلاستیک‌ها و ظروف یکبار مصرف، کاهش مصرف انرژی، استفاده از فرآورده‌های بهداشتی‌ای که برای محیط زیست و آب‌ها کم‌ضررترند، استفاده‌ی هرچه بیش‌تر از وسایل نقلیه‌ی عمومی و از همه مهم‌تر مقابله با جنگ از سرعت بالارفتن دمای زمین بکاهد. به‌خصوص جنگ‌ها که به شیوه‌های گوناگون به گرمایش زمین کمک می‌کنند. پس از هر جنگ، به دلایل مختلف و بی‌شمار، مثل آلودگی ناشی از گذر کشتی‌های حمل اسلحه و مواد منفجره، غرق شدن کشتی‌های حامل مواد منفجره و توپخانه، گرمای ناشی از انفجارهای پی‌درپی، نفوذ مواد شیمیایی حاصل از انفجارها به آب‌های آزاد، ریختن زباله‌های اتمی به آب‌های آزاد و بسیاری عوامل دیگر، جهت جریان‌های آب گرم و سرد، بدنه‌ی آب‌ها، حرارت و توزیع شوری آب‌ها، به ناگزیر تغییر می‌کند و این تغییرات نه‌تنها بر موجودات آب‌زی که بر خشکی و موجودات خشکی نیز اثر می‌گذارند و باعث رخداد سونامی‌ها، سیل‌ها و خشک‌سالی و توفان‌های مه‌غبار می‌شوند. متاسفانه در بیش‌تر موارد هرگز به وضعیت پیشین برنمی‌گردد. فقط در بهترین حالت، شماری از موجودات آبزی با وضعیت جدید سازش می‌کنند و آن گروه که نتوانند، نابود می‌شوند. همان‌طور که گفتم برخی این‌ها را هرج‌ومرج‌های موقت می‌نامند ولی واقعیت این است که این‌ها تغییر قوانین ساده‌ی فیزیکی‌ست، قوانینی که بر آب‌ها حاکم‌اند و جو و آب‌وهوا را می‌سازند.
بهترین مثال برای نقش جنگ بر تغییر آب‌وهوا کشور عراق است. در این کشور پس از یک دهه جنگ، میزان آب دجله و فرات به‌شدت کاهش یافته و زمین‌های حاصلخیز میان این دو رود که یکی از مراکز اولیه‌ی کشاورزی انسان متمدن دیرین است، به بیابان تبدیل شده است. ویژگی آب‌وهوایی عراق بدین‌گونه است که از زمستان‌های سرد و تابستان‌های داغ برخوردار است، با بارش‌های محدود و کمبود آب. اکنون پس از دهه‌ها جنگ در آن کشور وضعیت بسیار بدتر شده و جبران کمبود بارش به‌دلیل افزایش دمای منطقه ناممکن‌تر شده است. از ۲۸ درصد زمین حاصلخیز این کشور سالانه ۲۵۰ کیلومتر مربع آن به بیابان تبدیل می‌شود. دکتر حسن جنابی، نماینده‌ی کشاورزی و مواد غذایی در بخش کشاورزی و مواد غذایی سازمان ملل متحد درباره‌ی تغییرات آب‌وهوای عراق می‌نویسد:

براساس الگوی جریان هوا (جی‌سی‌ام) آینده‌ی ناخوشایندی برای محیط زیست این کشور پیش‌بینی می‌شود و احتمال دارد از رودهای دجله و فرات سیل‌هایی به مناطق کشاورزی سرازیر شوند. مطالعه‌ای نشان داده که از سطح آب رود فرات در جاهایی ۲۸ و در جاهایی تا ۷۳ درصد کاسته خواهد شد...
امروزه سرعت گرم شدن هوا، توفان‌های شدیدِ گردوغبار و بیابان شدن زمین‌های کشاورزی نسبت به دهه‌ی پیش از جنگ‌های خاورمیانه به‌شدت افزایش یافته است.


１. Rosa Luxemburg and the Critique of Political Economy
２. monthlyreview.org
３. www.epa.gov   
４. www.epa.gov
５. news/2013/04/17/video-iraq-faces-water-scarcity-floods-desertification-and-climate
６. www.retailpackaging.com
７. https://www.commondreams.org/archive/2007/12/07/5696 

منبع: نشریه‌ی رویداد